Met een schok kwam het toestel van de KLM in beweging. Ik was blij en opgelucht, eindelijk was ik op weg naar Misha.
Ik had Misha enkele jaren geleden ontmoet in het Russische Sint Petersburg. Ik had een bord borsjtsj (Russische bietensoep) besteld in een sober restaurantje. Je kreeg altijd een beetje smettána bij de soep, een licht zure room die ik nooit eet. Een man aan de tafel naast me vroeg of hij de smettána mocht gebruiken. “Natuurlijk,” antwoordde ik en dat was het begin van een hechte vriendschap.
We raakten in gesprek. Misha was een veteraan. Hij had in de Tweede Wereldoorlog gevochten. De Russen noemen het de Groot Patriottische Oorlog. Ik schatte Misha dan ook 85 à 90 jaar oud. Hij was groot, droeg een lange legerjas en had een Astrakan muts op. Wanneer hij lachte – en dat deed hij veel – zag je al z’n stalen tanden. Hij kon zo in een James Bond-film spelen.
Hij logeerde bij zijn zoon, maar woonde in Gusev, 120 kilometer van Kaliningrad vandaan, het vroegere Koningsbergen.
We trokken een week met elkaar op. Hij kende Sint Petersburg op z’n duimpje en als veteraan mocht hij overal voor niets in, ook in de Hermitage. Het was een fantastische week. Misha nam het leven met een lach, hij was ontsnapt aan de hel van ’40-’45 en realiseerde zich dat elke minuut van de dag. Daarom maakte hij van z’n leven de hemel, de hel had hij al gezien.
Toen ik terug naar Nederland ging, nodigde Misha mij bij ons afscheid uit om in Gusev, bij hem thuis, een weekje op vakantie te komen. Dat was al enige jaren terug en nu was het zover, ik was op weg naar Gusev.
Het was een prettige vlucht. Ik landde op het vliegveld van Kaliningrad, passeerde de altijd chagrijnig kijkende douane en wachtte op mijn koffer. Ondertussen keek ik of ik een bekende zag, want ik zou opgehaald worden door de kleindochter van Misha. Hij had me een foto van haar gestuurd. Ik pakte mijn koffer en liep naar buiten. Wie en waar was Olga, de kleindochter van Misha? Ik zag veel Russische dames, maar welke wachtte op mij?
Ik zag een vrouw aandachtig alle passagiers gadeslaan. Ik liep op haar af en zei een beetje bedeesd: “Olga?” Er verscheen een stralende lach op haar gezicht. Ze knikte. “Da!” Ja, Olga. Wat een knappe vrouw, ik werd er nerveus van. Ze stelde meteen voor een taxi te nemen naar het centrum, en van daar de bus, dan waren we rond achten in de avond bij opa Misha.
We stapten in de bus. “Kdjè biljèt,” vroeg de chauffeur, “kdjè biljèt.” Wist ik veel, ik had geen biljet. Olga wel, de schat. Ze loodste me de bus in. We ploften op een bank. “Spasiba,” dank je, mompelde ik. Ik was nog steeds onder de indruk van haar. Ik keek haar zijdelings aan. Een pracht vrouw, dacht ik, lang donker haar, daarop een bontmuts, allerliefst gezicht en heel goed verzorgd. Het plaatje klopte helemaal, ze had vooraan gestaan toen God de zeven schoonheden uitdeelde.
Na drie uur in de bus kwamen we in Gusev aan. Olga wilde lopend naar haar opa, ik niet. Een taxi kostte maar 2 euro. Voor hen veel geld – voor mij was het goedkoop, dus het werd de taxi.
Misha woonde aan de rand van Gusev, zonder verlichting, dus de taxi chauffeur blééf vloeken, maar Olga vertrok geen spier. Zij had mij opgedragen niet te praten want als de chauffeur hoorde dat ik geen Rus was, zou de rit tien keer meer kosten. Olga rekende af en gaf geen fooi, dat doet een Rus niet.
Ze duwde het hek open. Er verscheen meteen een hond die in mijn been beet. Olga schreeuwde iets en het monster liet los. Dat begint goed, dacht ik. Olga verontschuldigde zich dat ze het beest, dat Rezìk heette, niet had aangelijnd. Ze keek zo zielig, dat voor nog zo’n blik de hond gerust in m’n andere been had mogen bijten.
Daar verscheen Misha in de deuropening. Hij had z’n baard laten groeien. “Je bent net Vadertje Winter,” zei ik. Hij lachte, omhelsde mij en zoende me op mijn beide wangen. Dat is normaal daar, ik was tientallen malen in Rusland geweest, dus ik wist niet beter.
We gingen naar de woonkeuken waar enkele vrienden en buren al aanwezig waren. Ik stelde mij voor, maar Misha had alles al verteld, dus het eten en vooral drinken kon een aanvang nemen. Ik heb geleerd om bij zo’n eetpartij niet te praten over politiek en godsdienst, na vele gazen wodka ontaardt dat vaak in ruzie en geschreeuw. Maar Russen praten graag en veel over politiek en godsdienst. Ik probeer dat te omzeilen als er gedronken wordt.
Ik werd de volgende dag wakker in een bed op de tweede verdieping. Beneden hoorde ik Misha en Olga praten. Ik kon me wassen in de keuken, aan de wasbak. Sinds de Duitsers hier weg waren, 65 jaar geleden, was er niets veranderd, vertelde Misha. En dat zag je ook wel. Het was een oud boeren huis van rond 1900, niets veranderd.
Na mij opgefrist te hebben, vroeg ik naar het toilet. “Buiten om de hoek,” antwoordde Olga. Dus ik naar buiten, hoek om – maar ik zag niets. Dus ik weer terug. “Waar dan?” vroeg ik
“Ik loop wel mee,” zei Olga. Om de hoek wees ze mij een triplex hok aan met een emmer. “Ik heb er een rol toiletpapier opgehangen,” zei ze trots.
Ik bleef een week bij Misha logeren, het was een prachtige tijd, veel gezien en meegemaakt. Kaliningrad ligt in het vroegere Oost Pruisen, waar Hitler zijn hoofdkwartier had. Met Misha als gids kon ik alles bekijken wat voor andere buitenlanders verborgen blijft.
Olga bracht me na die week weer naar het vliegveld. Ik vroeg toen we afscheid namen of ze een computer thuis had. Dat had ze, dus ik vroeg haar of ik haar mocht mailen. Dat mocht.
We waren allebei wat droevig vanwege het afscheid, maar alles kwam goed. Na een jaar trouwde ik in Rusland met Olga en zij is inmiddels alweer acht jaar in Nederland en heeft de Nederlandse nationaliteit.
Eind goed al goed. Ik zei altijd na de dood van mijn eerste vrouw: ik trouw nooit meer, ik ga nooit meer voor een vrouw werken. Maar als man ben je slachtoffer van je genen. Het kan verkeren, zei Bredero al destijds.
Prachtig!