Help, mijn kind is trans

14-07-2023 door Marc van Lier

Fotobron: Pexels.com

Het lijkt een trend. De afgelopen tijd zie ik steeds meer trans-personen. En als je niet beter weet, dan zou je denken dat dat komt door de invloed van social media. Misschien zelfs dat het een hype is. Eentje die maatschappelijk zo gevoelig ligt, dat een inhoudelijke discussie nauwelijks mogelijk is.

Ook op dit punt zijn we enorm gepolariseerd, mede omdat mensen een diepgeworteld ander vertrekpunt hebben van onze biologie en psychologie. En zolang je er buitenstaander in bent, zou je nog kunnen denken dat je er een objectieve mening over kunt vormen. Totdat je kind zegt: “Pap, ik zit in het verkeerde lichaam. Ik ben trans.”

Het is ieders goed recht om te zijn wie je bent en ik geloof oprecht dat de wereld niet binair is. Eerder is het een (behoorlijk complex) continuüm. Als je mij zou vragen of ik een man ben, of een vrouw, dan zou ik antwoorden met een percentage (“85 man, 12% vrouw en 3% superheld”).

Gender is meer dan het lijf waarin je zit en de biologische som van de fysieke kenmerken daarvan. Ja, soms gaat het daar in de natuur al mis (intersekse condities), maar je geslacht is niet bepaald door je chromosomen.

Of je man of vrouw bent, is biologisch gezien een complex samenspel tussen genen en hormonen die op een bepaalde manier moeten samenwerken. Bij 1 op de 200 personen is dat samenspel niet zo uitgevallen dat ze 100% man of 100% vrouw zijn. Dat is het biologische en anatomische verhaal over welk sekse je hebt.

Het wordt nog complexer als we het hebben over gender. Want je gender houdt verband met je psychische toestand. Of je je vrouw of man voelt dus. En het is als cis-man of -vrouw haast niet voor te stellen dat iemand alle biologische kenmerken van een bepaald sekse heeft en zich toch anders voelt. Hoe moet het zijn als je echt gelooft dat het lijf waarin je zit, niet past bij de genderidentiteit die je ervaart?

Dus toen mijn kind uit de kast kwam als trans, wist ik dat het weinig zin had om daarover een discussie te voeren. Natuurlijk had ik een mening. Maar meningen zijn als poepgaatjes: iedereen heeft er een en vaak stinken ze behoorlijk.

Een mening opdringen, of iemand proberen te overtuigen van jouw mening leidt maar al te vaak tot polarisatie. Een discussie hierover zou ik sowieso verliezen en daarmee ook mijn kind. En dus was mijn advies: “Ga met een professional praten. Want je vader en moeder hebben hier geen verstand van.”

Wij – de  ouders – hadden toen nog de ijdele hoop dat de medische wetenschap ons kind zou kunnen helpen om te ontdekken wat er aan de hand was. Was ons kind gewoon in de war? Was ze queer, genderfluid, non-binair, panseksueel…? Een soort van objectief vast te stellen diagnose die uitsluitsel zou geven en zicht op een soort van toekomst om naar toe te kunnen werken. Een bloedonderzoek, een MRI-scan. Iets.

Helaas. Ik heb inmiddels wel ervaren dat het vaststellen van de genderidenteit een kwestie is van een paar vragenlijsten invullen en wat gesprekken met psychologen. Op mij is de hulpverlening daardoor extreem subjectief overgekomen. Ik had niet het idee dat de hulpverlening kritisch was en slechts wilden bevestigen wat mijn kind zelf al dacht.

Zo is vast komen te staan dat mijn kind ADHD heeft en dat er een verband lijkt te zijn tussen ADHD en genderdysforie. Voor mij als relatieve leek klonk dat niet erg geruststellend.

Hoe dan ook, dat diepgewortelde gevoel was er bij mijn kind, en uiteindelijk kreeg die de diagnose dat er inderdaad sprake was van genderdysforie: het lijf paste niet bij het gender dat ze (voor mij was ‘hij’ toen nog een ‘zij’) had. Dus vanaf dat punt moesten wij als ouders dat proberen te begrijpen en accepteren.

Los van wat ik van transseksualiteit vind, merkte ik bij mezelf dat ik vooral een probleem had met het hele ‘maakbaarheids’-syndroom van deze maatschappij en het gemak waarmee iemand plastische chirurgie kan laten uitvoeren. Als een van mijn (andere) dochters grotere borsten, bilimplantaten en dikkere lippen zou willen, zou ik daar oprecht net zo veel moeite mee hebben.

Maar het allerbelangrijkste in de discussie is nog wel wat iemand een man of een vrouw maakt. Wanneer ben je nou en ‘echte man’ of een ‘echte vrouw’. Toen recent Rikkie Kollen de Miss Nederland-verkiezing won, zeiden veel vrouwen op social media dat zij een ‘echte vrouw’ waren omdat ze een baarmoeder hadden en kinderen konden baren. Alsof vrouwen te reduceren zijn tot broedmachines.

Tegelijk roep ik een artikel in herinnering dat ik zelf hier op HMD schreef over F2M transmannen. “Een penis maakt je nog geen man, net zo min als een baard en een lage bromstem”, schreef ik toen. Maar wat dan wel?

Bij mijn kind zie ik oprecht niets dat mij doet denken dat het een jongen is. Niet in gedrag, niet in interesse. Dat is ook altijd zo geweest. Als kind droeg mijn kind roze jurkjes, had staartjes in het haar en speelde met poppen. Nog steeds houdt hij ervan om bij mij op schoot te knuffelen.

Maar maakt dat mijn kind een meisje? Dat hij vertelde dat hij trans was, bracht me daarom in de war. Dat mijn kind bi, queer, non-binair was, allemaal goed en prima. Had ik totaal geen moeite mee. Maar trans? Dat had ik nooit gezien of ervaren. En om heel eerlijk te zijn, nu nog niet.

Toch kun je er als ouder niet tegen in gaan. Geen discussie over voeren. Dat verlies je altijd. Je kunt alleen steunen en hopen dat je kind professionele hulp krijgt die ervoor zorgt dat hij de juiste keuze maakt.

Een keuze die niet omkeerbaar is en waarvan hij op lange termijn geen spijt krijgt. Want je wilt je kind behoeden voor het kwaad in de maatschappij. “Het mooiste dat je kunt worden is jezelf”, zeg ik altijd. Maar of dat ook betekent dat je daarvoor je lijf moet laten verbouwen? Met alle agressie en oordelen uit de maatschappij jegens trans-personen?

Ik bedoel, als queer heb je het al niet makkelijk, maar als trans al helemaal niet. Je wordt nooit door iedereen als volledig man gezien. Mensen blijven je zien als een karikatuur. En dat is iets dat je je kind niet wenst aan te doen.

Veel vrouwen (en mannen trouwens ook) waren  boos over de uitslag van de Miss Nederland-verkiezing, omdat in hun ogen een man nu de mooiste vrouw is. Ofwel: nog meer male dominance. Is een man die zijn piemel eraf laat halen en een vagina laat boetseren een vrouw? Moet je M2F-transvrouwen toelaten in de topsport? Wat betekent dat voor de kansen van cis-vrouwen? Allemaal terechte vragen.

Als vader van een transkind vind ik het nog steeds enorm verwarrend. Kun je nagaan hoe verwarrend het is voor het kind zelf. Als ouder sta je aan de zijlijn en kun je alleen toekijken en hopen dat het goed komt. En hem steunen in zijn reis. Onze reis. Want nooit zal ik ophouden onvoorwaardelijk van dit kind te houden.