Eigen foto (Freek de Man)
Emoties, je hebt ze wel eens. Fysieke manifestaties van je gevoel. Vreugde, verdriet, lust, boosheid en angst. Maar als je emotioneel bent, wat doet dat dan met je gevoel?
Overkomen mensen die depressief zijn meer slechte dingen of zien ze alleen maar de slechte dingen omdat ze depressief zijn? Is het misschien confirmation bias, waardoor de gebeurtenissen hun herhaaldelijk stemming bevestigen? Of lijkt je emotionele staat op een self-fulfilling prophecy? Dat lijkt me niets, als je alleen als een willoze inschikkelijke achter je emoties aan kunt hobbelen.
Emoties komen en gaan, zoals golven in de branding. Als de golven je knieën net niet raken, kan het zijn dat het eb is. Ga je vaak kopje onder, dan is het wellicht vloed. Als je telkens met je hoofd onder water komt, kan je wellicht even beter meedrijven. Het wordt vanzelf weer eb. Emoties zijn tijdelijk.
Helaas heeft een zwemmer in paniek daar niks aan en iemand die overmand is door emoties gaat vaak slecht op relativeren. De tijdelijkheid van een emotie maakt ‘m waardevol. De intensiteit van de emotie is onderwerp van discussie. Het is niet altijd beter om meer te voelen, maar hoe weet je wanneer het genoeg is? Het gevoel van kopje onder gaan in golven van emoties, is soms geaccepteerd: gevoelens van verliefdheid en bijvoorbeeld rouw, die hebben een plek in de maatschappij. Toch zijn er legio emoties die in de realiteit van degene die ze ondergaat, niet worden begrepen. Daarvoor moet de realiteit duidelijk worden gedefinieerd. En daar zit nou net het probleem. Die is voor iedereen anders.
Waar de een zich gevolgd voelt door duizenden camera’s in het stadscentrum, zich ervan bewust is dat gratis wifi gebruikmaakt van tracking en dus altijd zijn bluetooth uitzet op zijn telefoon, daar banjert de ander zorgeloos naar de kroeg terwijl hij foto’s post op social media die worden beheerd op een Amerikaanse server, zonder enige verwachting van privacy. Dan kun je de één zien als paranoïde en de ander als naïef. De standaard van geestelijke gezondheid in een westerse maatschappij is: als je emoties je functioneren in die maatschappij beperken, spreken we van een probleem. Niet hoe gelukkig je bent of hoe lekker je in je vel zit. Het zal nog wel even duren voordat dit verandert.
Realiteit kun je zien als een lege kleurplaat, je emoties zijn de kleuren. Die mag je zelf inkleuren en soms, wanneer dingen je overkomen, wordt het voor je ingekleurd. Je gevoelens bepalen de intensiteit van de kleuren. Roze of donker roze, het is maar net hoe hard je op het potlood drukt. Vandaar dat de realiteit voor iedereen in de basis wel hetzelfde is, maar de beleving ervan erg kan verschillen.
In periodes van liefde en voorspoed voelde ik me vlak, plat. Als een meer op een windstille dag. Maar onder dat spiegelgladde oppervlak borrelt een storm. Als het te lang goed gaat, vertrouw ik het niet. Alsof ik geen voorspoed verdien. Geluk is met de domme, dus dat moeten we niet hebben. Maar verpest ik mijn geluk omdat ik diep van binnen voel dat ik het niet verdien?
Wanneer de pleuris uitbreekt, dan bevestigt het mijn onrustige gevoel. In het lijden en ondergaan van ellende voel ik me op een vreemde manier comfortabel. Dit ken ik, hier ben ik eerder geweest. Misère is een thuiswedstrijd. Wat zegt dat dan over mijn gevoel? Of zegt het eerder iets over mijn emotionele staat?
De puinhopen van mijn leven doen vermoeden dat het verstandig zou zijn iets hieraan te veranderen. Waar ik vastloop, is dat de eerste stap me niet duidelijk is. Moet ik me meer voelen, beter voelen of moet ik eerst mijn emotionele staat veranderen? Want als pessimist is een 2-0 voorsprong niet ruim genoeg. Voor een optimist is 2-0 achter nog een kans om het in te halen. Voor een Willem II supporter blijft het afzien. Dus verander ik mijn perspectief óf mijn manier van kijken?
Het nadeel van verliezen is dat het snel went, of het nu vrienden zijn die te vroeg sterven, relaties of mijn voetbalclub. Het is gemakkelijk om de omstandigheden als excuus te gebruiken. Maar de omstandigheden maak je zelf. Je kunt andere mensen niet veranderen, maar jezelf wel. Jij bepaalt wat je realiteit is. Je kunt balen van de file óf je schouders ophalen, een lekker nummer aanzetten, de ramen open en meeblèren.
